Avond vol herinneringen aan het grensleven Wernhout-Wuustwezel

WERNHOUT - De grens tussen Wernhout en Wuustwezel kent een roerige historie. Dat verleden komt op donderdag 18 december verrassend tot leven tijdens een interactieve avond in gemeenschapshuis Wierenbos in Wernhout. Heemkundekring Stichting Hooghe Heerlickheyt Wernhout organiseert dan de lezing ‘Grensactiviteiten Wernhout-Wuustwezel’, een unieke combinatie van geschiedenis, verhalen en publieksbijdragen.

“Het wordt geen droge presentatie,” benadrukt Arjan Bakx, die de avond zal modereren. “We willen dat mensen actief meedoen, ervaringen delen en vooral ook genieten van herkenbare en vaak grappige verhalen.” Bakx, zelf historicus met hart voor de streek, leidt de avond samen met Leo Stes, voorzitter van de Wernhoutse heemkundekring. De twee willen herinneringen ophalen aan wat ooit een bruisende grensovergang was, met douaniers, vrachtwagens, smokkelaars en volle cafés.

Forum

Een belangrijke rol tijdens de avond speelt een forum van zeven sprekers, allemaal met wortels in de grensarbeid als douaniers, transporteurs, vrachtwagenchauffeurs, medewerkers van het grenswisselkantoor en declaranten. “Die mannen ademen de grens,” aldus Leo Stes. “Ze kennen talloze verhalen uit de praktijk en uit overlevering. Maar ik wil vooral proberen om verbinding te maken tussen de zaal en het forum. Wat we per se níet willen is dat bezoekers onderuitgezakt alleen naar historische foto’s zitten te kijken.” Arjan Bakx vult aan: “Ze moeten op het puntje van hun stoel zitten en meedoen. De zaal is wezenlijk onderdeel van de avond, de bezoekers zijn meer dan toehoorders. Nu is het moment om alles te weten te komen én alles te vertellen. Belangrijk is: we hebben géén taboes. Twintig jaar geleden had niet alles verteld mogen worden, maar dat is nu niet het geval.”

Smokkelfiguur

Naast authentieke anekdotes - soms hilarisch, soms onthullend - zijn er originele geluidsfragmenten te horen. Zo is er een interview met Sooi Peters, een beruchte smokkelfiguur en kleurrijk verteller. “Je hoort hem lachen terwijl hij vertelt hoe hij jenever de grens over kreeg,” zegt Stes. “Dat soort materiaal is goud waard. Het maakt het verleden tastbaar en levendig.” De avond is bovendien een eerbetoon aan twee voormalige grenswerkers die veel voor de heemkundekring hebben betekend: Wil Damen en Harrie Roelands. Beiden overleden, maar in de herinnering springlevend. “Zij drukten ons al vroeg op het hart dat de grensgeschiedenis van Zundert bewaard moest blijven. Deze avond is ook voor hen.”

Verlichting

Naast geschiedenis en nostalgie is er aandacht voor wat de open grenzen van vandaag de dag betekenen. “Mensen beseffen vaak niet dat die open grenzen voor economische verlichting hebben gebracht. Vroeger stond een vrachtwagen zomaar zes uur stil aan de grens. Met verborgen kosten die wij allemaal meebetaalden,” legt Bakx uit. “Aan de grens was er eigenlijk sprake van twee werelden. Aan de ene kant de formele wereld met alles waaraan een grens moest voldoen: wet- en regelgeving en douaniers en declaranten die personen en goederen moeten controleren. En aan de andere kant een schemerwereld met hoerenketen en hotels, elke avond feest en de smokkel van boter, vee en sigaretten. Die twee werelden gingen in elkaar over en versterkten elkaar. Het is moeilijk om daarbij een scheidslijn aan te duiden. De declaranten zaten bijna allemaal in het café en dronken de hele dag bier, net als de douanebeambten.”

Monument

De organisatoren hopen met de bijeenkomst ook de kiem te leggen voor een fysiek monument. Waar in Wuustwezel al een herinneringspunt bestaat aan het grensverleden, is dat in Zundert nog niet het geval. “We willen aan het eind van de avond een oproep doen aan het publiek. Misschien zitten er mensen met ideeën of de wil om hier iets tastbaars van te maken,” besluit Leo Stes. [n]

De lezing ‘Grensactiviteiten Wernhout-Wuustwezel’ vindt plaats op donderdag 18 december om 19.30 uur in gemeenschapshuis Wierenbos aan de Diepstraat 12 in Wernhout. De toegang is gratis. Aanmelden kan, maar is niet verplicht. Wilt u zeker zijn van een plaats? Reserveer dan vooraf per e-mail: secretariaatshhw@kpnmail.nl