Nooit eerder geopend gemeentearchief te zien tijdens Open Monumentendag

BERGEN OP ZOOM - Achter deuren die normaal gesloten blijven kijken, een voormalige kazerne binnenstappen of op de fiets langs tien bijzondere erfgoedlocaties: Bergen op Zoom pakt op zaterdag 12 en zondag 13 september uit voor de 40ste editie van Open Monumentendag. Niet alleen in de stad, maar ook in Halsteren en Lepelstraat gaan monumenten open. Bijzonder dit jaar is onder meer het voormalige gemeentearchief in de Sint Annastraat, dat volgens de organisatie nog nooit eerder voor publiek is opengesteld. Ook muziek krijgt een hoofdrol: verspreid over het weekend treden maar liefst 66 koren op.

Open Monumentendag viert dit jaar landelijk een jubileum. Op 12 en 13 september vindt de 40ste editie plaats van wat inmiddels het grootste jaarlijks terugkerende gratis culturele evenement van Nederland is. Jaarlijks trekt het monumentenweekend volgens de landelijke organisatie zo’n 1,8 miljoen bezoekers en openen ongeveer 6000 monumenten gratis hun deuren.

Bergen op Zoom is er volgens de lokale organisatie al vanaf het prille begin bij. Ook Halsteren en Lepelstraat doen mee. De officiële aftrap is zaterdag om 9.30 uur in het Markiezenhof, tegelijk met de opening van Korenfestival EigenWijs. Cultuurwethouder Rob van den Aarsen geeft daar het startsein.

Erfgoed dat tegen een stootje kan

“Veerkrachtig erfgoed, in tijden van onzekerheid” is het landelijke thema van deze jubileumeditie. Monumenten die eeuwenlang bescherming boden, krijgen tegenwoordig zelf te maken met bedreigingen. Klimaatverandering, een tekort aan vakmensen en andere ontwikkelingen maken behoud niet vanzelfsprekend. Tegelijkertijd draait het thema om gebouwen die zich door de jaren heen hebben aangepast, een nieuwe functie kregen of na schade zijn hersteld.

Bergen op Zoom sluit daar nadrukkelijk bij aan. Zo is een fietsroute van ongeveer 23 kilometer uitgezet langs tien locaties die binnen het thema passen, bijvoorbeeld vanwege hun herbestemming of betekenis als herinneringsplek. Onderweg kunnen deelnemers stempels verzamelen.

Een opvallende openstelling is het voormalige gemeentearchief aan de Sint Annastraat. Het rijksmonument werd in 1934 gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School en deed tot 1986 dienst als gemeentearchief. Volgens de organisatie is het gebouw nog nooit eerder opengesteld. Bezoekers krijgen er een rondleiding die wordt gecombineerd met de Heerenkamer, het voormalige gerechtsgebouw uit 1638.

Ook de Cort Heyligerskazerne is te bekijken. Andere bekende locaties die hun deuren openen zijn onder meer de Gevangenpoort, het Ravelijn, de voormalige synagoge en het Markiezenhof. In dat laatste monument is de nieuwe tentoonstelling “Tussen Vesting & Delta” te bezoeken. Voor een tocht door stadsriool De Grebbe en de experience Verborgen Vesting moet vooraf worden gereserveerd.

Van koren tot kanongebulder

Wie niet alleen voor de gebouwen komt, heeft eveneens genoeg te kiezen. Tijdens Korenfestival EigenWijs maken zaterdag en zondag 66 koren hun opwachting in monumenten en op podia in de binnenstad.

Op Fort de Roovere staat zondag onder meer een roofvogelshow op het programma en verzorgt de Borgerij Berghen op den Zoom een re-enactment waarbij bezoekers aan oefeningen kunnen deelnemen. Bij het Groot Arsenaal is die dag eveneens re-enactment te zien.

Ook Halsteren doet uitgebreid mee. Zo kan de toren van de Sint Martinuskerk worden beklommen, zijn onder meer de Sint Quirinuskerk, het Heemhuis Hof van Ram en de oude begraafplaats te bezoeken en draait en maalt de Antoniusmolen 24 uur lang voor het onderhoud van de molen. In Lepelstraat opent de Antonius van Paduakerk zaterdag de deuren voor onder meer een expositie van kazuifels. De meeste monumenten zijn zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur en zondag van 11.00 tot 17.00 uur te bezoeken. De activiteiten tijdens Open Monumentendag zijn gratis, met uitzondering van PopMonument op zaterdagavond.