Zo ging de bevrijding van Standdaarbuiten bij Operation Pheasant

STANDDAARBUITEN - Bijna 79 jaar geleden - op 2 november 1944 – vond de bevrijding van Standdaarbuiten plaats. Dit gebeurde tijdens Operation Pheasant: een geallieerde aanval waarbij een groot deel van de grensregio Nederland-België werd bevrijd van de Duitse troepen. Deze bevrijding is vorige week herdacht met het naspelen van Operation Pheasant

Operatie Pheasant, ook wel bekend als de Bevrijding van Noord-Brabant, was een grote opmars om de Duitse troepen te verdrijven uit de provincie Noord-Brabant in Nederland. De Amerikaanse 104e (Timberwolf) Infanteriedivisie was vanaf zijn verzamelpunt in Frankrijk vertrokken om te helpen bij de offensieve operaties. Met links de Britse 49e Infanteriedivisie en rechts de 1e Poolse Pantserdivisie. Via Zundert, Achtmaal, Breda, Roosendaal en Etten-Leur kwam de divisie aan in Standdaarbuiten. Dat is ook, bij benadering, de route die het zogenaamde re-enactmant vorige week heeft afgelegd. Bij Standdaarbuiten vond een gecoördineerde aanval over de Mark plaats en via een bruggehoofd stak de rest van de divisie de rivier over om van daaruit noordwaarts te gaan. 

Op donderdag 26 oktober j.l., in de kou en dichte mist, verzamelt publiek op de fiets, auto en lopend om 10.00 uur zich op de Barlaaksedijk. Ook groep 7/8 van De Aventurijn uit Standdaarbuiten. “Vandaag hebben we buiten les,” zegt meester Niels. Dan volgt de VIP-bus, gevuld met burgemeester Aart Jan Moerkerke met collega-burgemeesters, Moerdijkse oorlogsveteranen, Ruud Krijnen uit Klundert en Ad Martens uit Standdaarbuiten en (US) militair attaché Colonel Mark Sturgeon. Daarna arriveert ook de 101 -jarige, speciaal uit Amerika overgevlogen, oorlogsveteraan Frank S. Fabianski met zijn familie op de dijk bij de nagebootste militaire operatie. 

300 Soldaten uit verschillende landen, pantserwagens en tanks rijden af en aan, in Frans, Duits en Engels worden sigaretten en veldflessen uitgewisseld, commando’s opgevolgd en troepen verzamelen zich in de bocht bij de Nieuwlandse dijk. Voertuigen, uniformen, helmen alles zoals in de koude natte herfst van 1944. Dan begint de parade en marcheren de militaire figuranten door het vieze natte modderige weiland in. Een groot rupsvoertuig ploegt door het kleverige Brabantse landschap en de soldaten positioneren zich op de afgesproken posities volgens de afgesproken militaire strategie. De Amerikaanse “Timberwolves” steken met een boot rivier de Mark over. Schietend met mitrailleurs met losse flodders verjagen ze vandaag de Duitse troepen richting het Hollands Diep, daarmee was dus de bevrijding van Standdaarbuiten een feit. De aanwezige veteraan Frank S. Fabianski (101) laat alles rustig over zich heen komen, zijn familieleden zijn onder de indruk van dit historisch spektakel en van de schijndode gesneuvelden, die doodstil in de koude modder blijven liggen. 

Aanwezig oud-school meester Toine Vermunt (77) vertelt over zijn gastlessen op de basisschool in Standdaarbuiten, waar hij 32 jaar lang leraar was: “Vanaf 1970 houd ik me bezig met de Timberwolves. Na onze reis in 2010 naar Chicago met vrouw en 2 zonen, is mijn passie nog groter geworden.” Dan marcheren de troepen onder luid Amerikaans gezang over de Barlaakse dijk richting Standdaarbuiten. Daar trekken de legervoertuigen in colonne door de straten van Standdaarbuiten die met Nederlandse vlaggen versierd zijn. Er heerst een enorme militaire drukte rondom de Standaert. 

De schoolkinderen zijn buitengewoon nieuwsgierig en vragen aan een soldaat, die naast zijn militairvoertuig een sigaretje rookt, wat nou zo’n grote tank kost? De Amerikaanse soldaat laat het vertalen door zijn Hollandse compagnon en antwoord: “Wel 400.000 euro, net zo duur als een huis dus!” De 11 jarige Noah Bijl uit Zevenbergen is “helemaal gefascineerd van de tweede wereldoorlog” , zegt zijn moeder. “Deze zomer zijn we naar Normandië op vakantie geweest en volgend jaar gaan we weer want dan is de invasie 80 jaar geleden. Daar ben ik helemaal enthousiast geworden. Vandaag is fantastisch, ik heb al veel informatie over de Mars - vereniging, waar ik later ook graag bij wil als ik 16 jaar ben, nog even doorsparen voor een geweer en een militaire outfit dus. Binnenkort houd ik mijn spreekbeurt hierover! “ aldus Noah.

Om 13.00 uur begint de officiële ceremonie voor de Standaert, waarbij in het bijzijn van alle troepen, schoolkinderen en genodigden eerst kaarsen aangestoken worden, en daarna kransen gelegd worden. Vier kinderen lezen hun eigen prachtige gedichten voor. Daarna ontvangt de 101-jarige Veteraan de erespeld van Burgemeester Moerkerke, nadat hij de oud-strijder in zijn Engelstalige speech bedankte voor de bevrijding, met gevaar voor eigen leven. Na de Last Post worden het Amerikaanse, Britse en Nederlandse volkslied gespeeld. De kinderen leggen heel veel kleurige rozen bij de kransen. Dan is de officiële ceremonie voorbij en worden er door pers en bezoekers nog vele foto’s geschoten. De colonne vertrekt weer richting Oudenbosch, waar opnieuw een heel spektakel zal plaats vinden, zoals onlangs al in Zundert, Sprundel en Rucphen gebeurd is. De nagebootste bevrijdingsstrijd wordt in Etten-Leur groots afgesloten.