Ciska Mertens laat de barokluit herleven tijdens stadhuisconcert in Tholen
Door: Redactie CultuurTHOLEN - Luitiste Ciska Mertens geeft zaterdag 1 augustus om 15.30 uur een recital op de barokluit in het oude stadhuis van Tholen. Op uitnodiging van de Stichting Anthonie Keldermans Concerten besteedt zij in de Vierschaar aandacht aan een repertoire uit de 18e eeuw.
Ciska Mertens volgde de hoofdvakstudie luit aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Daar sloot zij haar studie af met de diploma’s Uitvoerend Musicus en Docent Luit. Ze kreeg les van gerenommeerde luitspelers als Paul O’Dette, Anthony Bailes en Hopkinson Smith. Na haar studie heeft zij als luitist een aantal jaren intensief concerten gegeven, zowel als solist als in verschillende vaste ensembles en meer incidenteel met orkesten. In het ensemblewerk varieerde haar werk van continuospel en begeleiding van zangers tot duorepertoire, uitvoeringen voor kinderen en samenwerkingen met dansers.
Haar belangstelling voor luitmuziek is veelzijdig en omvat het repertoire uit de 16e tot en met de 18e eeuw. “De laatste jaren heeft deze belangstelling zich in mijn soloprogramma’s wat meer toegespitst op de muziek uit de Nederlandse Gouden Eeuw, bijvoorbeeld met een programma rond luitspelers uit mijn woonplaats Leiden en de galante muziek uit de nadagen van de luit. Daarbij bespeel ik luiten die gebruikelijk waren voor deze muziek, met darmsnaren, zodat de klank de warmte van de historische klank zoveel mogelijk benadert”, zegt Mertens.
Op het programma in het oude stadhuis van Tholen klinkt aanstaande zaterdag muziek van de late Silvius Leopold Weiss, Johann Sebastian Bach en de jongere generatie rond Johann Sebastian Bach, die in Leipzig werkzaam was. Weiss en Bach waren goede bekenden van elkaar en waardeerden elkaars muziek. Daarnaast klinkt muziek van Wilhelm Friedemann Bach en Adam Falckenhagen. De entree is een vrije gift.
Het luitspel
In de 18e eeuw beleefde de luit nog een laatste grote bloeiperiode, voordat het instrument aan het eind van die eeuw praktisch verdween. Dit speelde zich voornamelijk af in het Duitstalige gebied, vooral aan de hoven langs de lijn Berlijn, Dresden en Leipzig, Praag en Wenen. Hier ontwikkelde de luitmuziek zich tot een barok hoogtepunt met de muziek van Silvius Leopold Weiss aan het Saksisch-Poolse hof in Dresden. In zijn boek over luitspelers en luitmuziek uit 1727 prijst Ernst Gottlieb Baron met de omschrijving ‘Force und Delicatesse’ een manier van luitspelen aan waarbij met uitgesproken dynamiek en klankkleur de kwaliteit van het spel van Silvius Leopold Weiss wordt benaderd.
In diezelfde tijd ontwikkelde de muziek zich richting de galante stijl, met als belangrijkste kenmerken een nadruk op zangerige (cantabile) melodielijnen, eenvoudige vormen en harmonieën. Ook de Empfindsame stijl, met zijn nadruk op gevoel en expressiviteit, kwam in deze periode tot uiting. Deze stijlen vormden de overgang naar de klassieke muziek, zoals we die kennen van onder anderen Haydn en Mozart.
