Markiezenhof staat op eigen benen en trapt af met grote vraag: waarom ligt Bergen op Zoom juist hier?

BERGEN OP ZOOM - Het Markiezenhof heeft zijn eerste tentoonstelling geopend sinds het museum op eigen benen staat. “Tussen vesting en delta” vertelt hoe het landschap rond Bergen op Zoom de stad door de eeuwen heen heeft gevormd. De nieuwe tentoonstelling blijft permanent onderdeel van het museum.

Sinds 1 juli is het Markiezenhof niet langer onderdeel van de gemeentelijke organisatie, maar ondergebracht in een zelfstandige stichting. De Bergse gemeenteraad besloot eind vorig jaar definitief tot die verzelfstandiging. Eerder was al bepaald dat het museum als stichting met een raad van toezicht verder moest gaan.

“Tussen vesting en delta” is daarmee de eerste tentoonstelling die onder de nieuwe zelfstandige organisatie wordt geopend. Bij de opening donderdagavond werd daar ook bij stilgestaan. Directeur Koen Brakenhoff omschreef het volgens een verslag van de bijeenkomst als het moment waarop het Markiezenhof “voor het eerst in vijfhonderd jaar op eigen benen staat”.

Waarom juist hier?

De nieuwe vaste tentoonstelling draait om de relatie tussen Bergen op Zoom en het landschap eromheen. Waarom ontstond de stad juist op deze plek? Hoe kon Bergen op Zoom uitgroeien tot een belangrijke vestingstad? En welke invloed heeft de Brabantse Wal nog altijd op de manier waarop mensen in het gebied wonen en leven? Die vragen vormen het vertrekpunt.

Daarbij worden drie onderwerpen met elkaar verbonden: het ontstaan van het landschap, de militaire geschiedenis van de Zuiderwaterlinie en hedendaagse vraagstukken rond klimaat, water en natuur. Zo komt onder meer aan bod welke rol de overgang tussen zout en zoet water en tussen klei- en zandgronden heeft gespeeld in de ontwikkeling van het gebied.

Centraal staat een grote maquette van de historische vestingstad Bergen op Zoom en een deel van de Zuiderwaterlinie. Vanuit die maquette worden bezoekers door een historicus, klimatoloog en boswachter Erik de Jonge meegenomen in verschillende verhalen. Er zijn onder meer interactieve installaties, een verdedigingsgame, een voelmaquette, speurtocht, digitale tijdlijn en video- en luisterverhalen.

Van vesting naar klimaatverandering

De tentoonstelling beperkt zich niet tot de geschiedenis. Ook droogte, waterbeheer, natuurontwikkeling en klimaatverandering krijgen een plek. Daarmee wil het museum laten zien dat de wisselwerking tussen mens en landschap niet alleen bepalend was voor het verleden van Bergen op Zoom, maar ook een rol speelt in de toekomst.

De expositie sluit daarnaast aan bij de rol van het Markiezenhof als een van de toegangspoorten tot UNESCO Global Geopark Schelde Delta. Dat grensoverschrijdende gebied in Nederland en Vlaanderen kreeg in maart 2024 officieel de status van UNESCO Global Geopark. Het Markiezenhof vervult de zogenoemde onthaalpoortfunctie in Bergen op Zoom samen met VVV Brabantse Wal. Bezoekers kunnen in het museum kennismaken met het landschap en vervolgens zelf de regio intrekken.

“Tussen vesting en delta” is ontwikkeld binnen het internationale project “(Be)Leefbare Schelde”, waarin 23 Nederlandse en Vlaamse partners samenwerken. Het project krijgt financiële steun vanuit Interreg Vlaanderen-Nederland. Ook de gemeente Bergen op Zoom en de Zuiderwaterlinie zijn erbij betrokken.

De tentoonstelling is vanaf nu permanent te zien in het Markiezenhof en kan zonder toeslag worden bezocht met een regulier entreeticket.