Een laatste buiging voor de nar van ‘t Krabbegat: ‘Diemer stopt, maar de nar blijft’
Door: Sanne Brusselaars AlgemeenBERGEN OP ZOOM - In de zomer van 2018 gaat bij Diemer van Wijk de telefoon. Aan de lijn de geheime commissie van de Stichting Vastenavend. Of hij misschien namen weet, geschikte kandidaten. En, bijna terloops, of het zelf iets voor hem zou kunnen zijn.
“Ze vroegen eerst of ik eventueel namen wist,” blikt hij terug. “Die heb ik ook genoemd. En toen kwam de vraag terug: en jij, zou het iets voor jou zijn?”
Hij zegt geen direct ja. “Ik heb gezegd, daar moeten we eens rustig over praten.” Er volgen gesprekken, met meerdere kandidaten, zonder dat iemand weet wie er nog meer in beeld is. Tot dat laatste gesprek, net na de zomer. “Toen zeiden ze, we willen jou. En nu is het aan jou. Wil jij het ook nog steeds?”
Hij wil. En zo begint een periode die acht jaar zal duren, van de Ellefde van d’n Ellefde tot de sluiting van afgelopen week.
Van kinderblik naar verantwoordelijkheid
Als kind keek hij al met bewondering naar de nar. “Dat gekke, dat kleurrijke, dat sprak me aan. Een beetje springen, een beetje gek doen, dat paste wel bij me.” Daarna verdween het idee weer naar de achtergrond. Zelfs toen hij actief werd binnen de stichting, dacht hij er niet serieus aan. “Toen mijn voorganger ging stoppen, zeiden mensen weleens, misschien ben jij het wel. Maar ik zei altijd, ik ga er pas over nadenken als die vraag echt wordt gesteld.”
Die vraag kwam. En met die vraag kwam ook de publieke speculatie. In de maanden voorafgaand aan 11 november draaide een online poll waarin zijn naam steevast bovenaan stond. “Ik dacht, ik kan nog even lekker in de luwte blijven. Maar door die website stonden alle ogen al op mij gericht.”
Drie maanden lang balanceren tussen geheimhouding en geruchten, tot het hoge woord eruit mag tijdens de Ellefde van d’n Ellefde en hij officieel de nar van ’t Krabbegat is.
De andere kant van Vastenavend
Het eerste jaar als nar is zoeken, vertelt Van Wijk. “Je weet niet precies wat het ritme wordt. Je weet dat er veel bezoeken zijn, maar je beseft pas wat dat echt betekent als je erin zit.”
Zo’n 150 per jaar. Niet alleen de zichtbare momenten in cafés en bouwkoten, maar ook bezoeken aan scholen, woonzorgcentra en het hospice. Juist daar wordt voor hem duidelijk wat Vastenavend werkelijk is. “De breedte van het feest heeft me echt verrast. Je ziet hoe het leeft bij jong en oud. Dat had ik als Vastenavendvierder nooit zo scherp in beeld.” Vooral bij ouderen ziet hij wat het feest betekent. “Soms zit iemand er stil bij tijdens zo’n bezoek, maar dan zie je ineens een glinstering als je met ze praat. Een hand die omhooggaat, de duim aan de neus en de woorden ‘Agge Mar Leut Et’. Dit feest zit zó diep in mensen, dat is prachtig.”
Dat besef verandert zijn blik op de rol. Het gaat niet alleen om de lach op het plein, maar ook om het moment aan een bed, in een huiskamer of in een klaslokaal.
Geen typetje, maar invulling
Vanaf het begin maakt hij voor zichzelf één duidelijke keuze, hij wil geen rol spelen die niet bij hem past. “Ik ben van nature niet altijd megadruk, luid type. Dus dat ga ik ook niet neerzetten omdat mensen dat misschien verwachten. Ik heb geprobeerd dicht bij mezelf te blijven.”
Zijn eigen invulling legt hij bij dienstbaarheid en hoffelijkheid. “De nar is in dienst van de prins, daar draait het om. Ik heb ervoor gekozen om daar mijn draai aan te geven. Ik pak mijn momenten, niet altijd groot of overdreven. Juist in de kleine dingen kun je veel betekenen.” Die houding hangt samen met hoe hij naar de functie kijkt. “Ik vind het belangrijk om te beseffen dat je het pak draagt, maar dat jij niet de figuur bént. Diemer stopt, maar de nar blijft bestaan. Het is veel groter dan jijzelf. De nar stopt nooit en het feest zal altijd voortleven.”
111 procent
Dat hij stopt, is geen plotselinge beslissing, maar een weloverwogen besluit. “Het is prachtig, maar ook heel intens,” zegt hij. “Na oud en nieuw ben je er eigenlijk dagelijks mee bezig, repetities, overleggen, voorbereidingen. Vanaf het Neuzebal ben je zo goed als elke dag op pad. Ik zeg altijd, als nar moet je je 111 procent geven en er alles uithalen wat je kan.”
Zijn privésituatie veranderde in de loop der jaren. Hij begon als vrijgezelle nar. “Ik was nooit thuis en dat maakte me toen ook niet uit.” Naast zijn werk voor de Stichting Vastenavend is hij actief bij De Vierschaar, betrokken bij Stichting Sint Nicolaas en werkt hij als dramadocent. Inmiddels woont hij samen, zijn leven ziet er anders uit. De verantwoordelijkheid van de rol bleef echter even groot.
“Vorig jaar merkte ik dat het steeds lastiger werd om die 111 procent te blijven geven. En voor mij is dat wel de norm.” Hij heeft nooit een vast aantal jaren in zijn hoofd gehad. “Ik heb altijd per jaar gekeken, kan ik nog de beste versie van mezelf geven aan deze rol. Zolang dat zo is, ga ik door. Het is gezond om niet te lang door te gaan en op tijd het stokje over te dragen.”
Afscheid op z’n kop
Bij zijn afscheid kiest hij voor een vorm die bij hem past. Geen traditionele receptie waar mensen in de rij staan. “Dat voelde niet passend. Vastenavend is de wereld op z’n kop, zeker als nar. Dan moet je het ook zo afsluiten.” Hij stelt een narrenbal voor, iedereen verkleed als nar, confetti, schmink, bezoek van narren uit de regio. “Gewoon een gekke avond waarin alles samenkomt.”
Het wordt precies dat. Zelfs zijn band ‘Leutig Spul’ verschijnt als ‘Narrekepel’. “Er werd mij gevraagd wat mijn wens was, en dat was een eigen Narrekepel, net zoals Steketee heeft. Geweldig dat mijn eigen dweilband dat heeft gedaan.”
En bij de sluiting, als de zaal hem toezingt, voelt hij wat acht jaar betekent. “Dan besef je pas hoeveel mensen je hebt geraakt, en hoeveel zij jou hebben gegeven.”
Wat hij het meest zal missen? “Dat je Vastenavend echt bij mensen mag brengen. Dat je van dichtbij ziet wat ons mooie Bergse feest met hen doet.”
De cirkel sluit
Volgend jaar staat hij niet meer in het pak. Maar hij verdwijnt niet. Hij blijft actief binnen de stichting, achter de schermen. Daarnaast gaat hij weer spelen in zijn dweilband, waar hij jarenlang slapend lid was, en trekt hij zelf de stad in om gewoon weer lekker te dweilen tussen de andere vierders.
En ondertussen begint ergens anders in de stad opnieuw wat in 2018 bij hem begon, een zoektocht. “Achter gesloten deuren, met een geheime commissie.” Wat hij hoopt? “Dat ze kijken naar wie het echt kan en wil. Dat kan een man zijn of een vrouw. Ga voor degene die het meest geschikt is.”
Richting de zomer zullen er weer gesprekken zijn. Richting 11 november zullen de geruchten weer oplaaien, polls, lijstjes, namen in cafés.
Zoals het hoort.
Acht jaar geleden kreeg hij een telefoontje met een vraag. Nu legt hij het pak en zijn ‘narrenstokske’ neer: “Het pak is ingeleverd, maar de herinneringen blijven altijd.”
