Ontrafel Bergen op Zoom: de laatste Markies

BERGEN OP ZOOM - Wie onze rubriek Ontrafel Bergen op Zoom volgt, ontdekt niet alleen de verhalen binnen de stadsmuren, maar ook de bijzondere levens van de mensen die de geschiedenis van de stad hebben gevormd. Een van hen is Karel Philip Theodoor van Sulzbach, de laatste Markies van Bergen op Zoom. Opmerkelijk genoeg heeft hij, voor zover bekend, de stad nooit bezocht. Zelfs na de dramatische verovering van Bergen op Zoom door de Fransen in 1747 liet hij zich hier niet zien.

De Franse Revolutie betekende uiteindelijk het einde van het Markiezaat van Bergen op Zoom. Voor de inwoners zal dat destijds waarschijnlijk niet als een groot gemis zijn ervaren. De markies had immers weinig directe betrokkenheid bij zijn markiezaat. Zijn invloed reikte echter veel verder dan Bergen op Zoom. Hij was niet alleen Markies van Bergen op Zoom, maar ook keurvorst van de Palts-Neuburg en Beieren en hertog van Kleef, Berg en Gulik. Daarnaast stond hij bekend als een groot beschermheer van kunst, wetenschap en economische ontwikkeling.

Wie zijn leven verder ontrafelt, ontdekt dat vooral München en Mannheim een belangrijke rol speelden. In München vormt de indrukwekkende Residenz een tastbare herinnering aan zijn tijd. Dit immense paleis was eeuwenlang de residentie van de Beierse vorsten. Hoewel het tijdens de Tweede Wereldoorlog grotendeels werd verwoest, werden de kostbare kunstschatten op tijd veiliggesteld. Na de oorlog werd het paleis zorgvuldig gerestaureerd en behoort het tegenwoordig tot de belangrijkste historische bezienswaardigheden van Duitsland.

Even buiten München ligt Slot Nymphenburg, het schitterende barokpaleis waar Karel Philip Theodoor vermoedelijk zijn herfst- en winterverblijf had. Hier overleed hij op 16 februari 1799. Het paleis bleef tijdens de oorlog grotendeels gespaard en wordt nog altijd gedeeltelijk bewoond door leden van het Huis Wittelsbach.

Ook Slot Schwetzingen, nabij Mannheim, maakt deel uit van zijn nalatenschap. Dit zomerpaleis staat bekend om zijn prachtige Franse tuinen, het unieke rococotheater en de opvallende moskee die in de achttiende eeuw in het park werd gebouwd. Mannheim zelf beleefde onder zijn bewind een bloeiperiode op het gebied van kunst en wetenschap, al ging een groot deel van die geschiedenis tijdens de Tweede Wereldoorlog verloren.

Het verhaal van de laatste Markies laat zien dat de geschiedenis van Bergen op Zoom zich niet beperkt tot de stad zelf. Wie Bergen op Zoom ontrafelt, ontdekt dat de sporen van haar geschiedenis soms honderden kilometers verderop terug te vinden zijn, in de paleizen, tuinen en cultuursteden waar de laatste Markies zijn leven doorbracht.